tülin'ce

10 gün kadar önce, birkaç arkadaşımla öğrencilik anılarımızı konuşurken, bir tanesinin alttaki videoyu göstermesiyle dünya gerçekten başıma yıkıldı. Bilmek/haberdar olmak ayrı, görmek ayrı derler ya işte o “ayrı”yı yaşadım.

Ben mühendis bir baba ve eczacı bir annenin çocuğuyum. Ablam bilim adamı. Türkiye’de sadece 5 tane fen lisesinin olduğu bir dönemde fen lisesinde, sonrasında Türkiye’nin iyi üniversitelerinin birinde mühendislik okudum. Sonrasında, biraz çalıştığım sektörün de etkisiyle, bilimi teknolojiyi takip ettim hep. Dolayısıyla pozitif bilim ve özellikle matematik çocukluğumdan beri hayatımda. Tüm gelişim döneminde, bu kafa yapısındaki kişilerle beraber olmak bir yana mantığı ve matematiği gerçekten çok ama çok severim. Lise anılarımı anlatırken, matematik tübitak kulübüne giremediğim için sabaha kadar ağladığım veya öys’de yüksekliği dışarıda olan geniş açılı bir üçgenin alanını ( geometri bu göremedin mi göremiyorsun)  hesaplayamadığım için neredeyse sınavı bırakıp çıkıyor olmam ( 7*4/2/2 – bugün bile hala çizebilirim soruyu ve evet 2. bakışımda doğru yaptım ) mutlaka yer alır. Üniversitede mathematica ile değilde bildiğiniz kağıt kalemle fourier analizi yapmışlığım vardır. Arkalı önlü 7 sayfa ve 52 dakika sürmüştür ama yapmışımdır. Hala bir matematik sorusu görsem dayanamam yaparım. Hatta şu facebook’ta falan doğru çözen çıkmadı diye 8+4*6/3-1 =? sorularının da hepsini gizli gizli çözdüğüm doğrudur J  Matematik oyunları oynarım, kendimi yetersiz bulduğumda oturur çalışırım (evet evet hala matematik çalıştığım oluyor), zamanın ve teknolojinin  götürüleri hız ve çeviklik için bile kendimce aksiyonlar almaya çalışırım. Sorsan 17346’yı kafadan 2’ye 2,5 saniyede çözemem belki ama 8673’e illaki ulaşırım. Üniversitede bir hocam, biz burada aynı soruyu 50 farklı şekilde sorulduğunda doğru sonucu bulabilecek kişiler yetiştirmeye çalışıyoruz demişti bir konuşmasında. Yeni kanun yaratmıyoruz, kafanızı çalıştırın demişti. O zaman zor sınav sorusunun mazereti diye düşünmüştüm, bugün kendisini sık sık hatırlamaktan alıkoyamıyorum kendimi..

Hiç öyle kendini övmek falan değil amacım, dünya başıma yıkıldı dedim ya nedenini anlatmaya çalışıyorum. Ben y = f(x) eğrisi üzerindeki bir a noktasından çizilen teğetin eğiminin, o noktadaki türevine eşit olduğunu bilirim. Bilirim çünkü bunu defalarca ispatlamışımdır. Bugün unutmuş olsam, önüme koyduğunda yeniden ispatlarım gene bilirim. Bunu öğrendim hayatım boyunca, böyle büyüdüm, böyle eğitildim, böyle yaşadım. Sonra bir akşam kahkahalarla dolu bir masada bu video çıktı karşıma.

• Bak şimdi burası kaç?
• 6
• 6’dan 2 çıkart?
• 4
• Cevap 4

Bir soruyu 10 saniyede çözmek(!) varken neden bilsin ki çocuk içler dışlar çarpımını? Bir tarafta + diğer tarafta – varken sonuç a/b yapıyorsa ne gerek var Öklid bağlantısına? “Ayrı”yı yaşadım dedim ya işte tam burada. Hızlı test çözme teknikleri ile ilgili duyduklarım ya da üstün körü okuduklarımın hepsi karşımda duruyor. Hayır işin kötüsü, adam olması gerekeni öğretmeyip, bunu ezberletmek konusunda da sonuna kadar haklı. Bu eğitim sisteminde, durum maalesef bunu gerektiriyor çünkü. Emeğini verdiğimiz, kafa patlattığımız onca doğrunun ve zamanın “onlar” sıfatıyla kenara atılmasına mı bozulayım, doldur boşalt çöp tenekesi beyinlere mi üzüleyim yoksa gelecek kaygısına mı düşeyim karar veremedim gerçekten. Oturup tek tek çözdüm videodaki soruları, sırf 1 tanesinin sonucunun yanlış olduğunu görmek umuduyla yaptım bunu ama yok hepsi doğru..

Şimdi bir 15 saniye kendi okul yıllarınızı düşünün lütfen;  matematikten çektiklerinizi, hiç sevmeseniz ya da matematikte hiç başarılı olmasanız bile, zorla öğretilmiş ya da kafanıza sokulmuş konuların bugün ne kadar işinize yaradığını düşünün lütfen. Hiç kompleksleştirmeden düşünün hemde, öyle projelere, roi’lere, z-raporlarına falan girmeyin. İstanbul’dan Çeşme’ye tatil planınızdaki etkilerini düşünün mesela veya ikea’dan aldığınız sandalyenin montajındaki etkilerini..

Yanlış anlaşılma olmasın, herkes yüksek matematik ya da uzay geometrisi bilmeli/bilsin demiyorum asla. Ama diyorum ki; o işe almak için görüşeceğiniz kişiler varya, hani şu cv’sinde en iyi üniversiteden yeni mezun olduğu yazan kişiler ya da emekliliğinizde oturmayı hayal ettiğiniz o muhteşem evin planını çizecek kişiler ya da daha kötüsü o yükselen yeni nesil varya hah işte onlar mantığın, matematiğin m’sini bilmiyor olacak. Bilemezler, çünkü biliyorlarsa o üniversiteye giremezler. Giremezler çünkü girmek için çözmesi gereken soru sayısına bilerek erişemezler. Erişemezler çünkü zamanları yetmez.. Hayır hayır abartmıyorum maalesef. Bir yaz stajımda elektrik atölyesinde pano bağlamaktan yakınırken (bu az mübaşa ile bir kimya mühendisine limonata yaptırmak gibi bir şey) şöyle bir vaaz dinlemiştim (ki iyiki de dinlemişim) ;

“ Bak Tülin, yarın öbür gün sen bir atölyenin başına geçtiğinde, oradaki usta ve çırakların hepsi senin arkandan dalga geçecek. Mühendis olmuş ama varsan baksan pano bağlamayı bilmez bir de bizim 3 katımız para alıyor diyecekler. İşi ilerletip bunu senin duyabileceğin ses tonuyla konuşacaklar hatta gülecekler. İlk fırsatta da bunu kanıtlamak için sorun yaratacaklar. Eğer sorun yaratıldığında sen o panoyu bağlayamazsan, daha da orada hiç birşey olamazsın. Ama eğer bağlarsan, o zaman senden kralı olmaz. Senin işin o panonun konulacağı tesisatın projesini yapmak olabilir veya o panonun neden öyle bağlanacağını sen tasarlıyor olabilirsin. Nedenini/nasılını bildiğin şeyi elbet yaparsın ama eğer burada bu panoyu bu ustalarla bağlamazsan hiçbir zaman kırmızılar sola maviler sağa 2 atla kırmızılar sola çevikliği ile yaklaşamazsın. Teorisini bil, projesini çiz, pratiğini basitçe öğren”

10 gündür gördüğüm herkese bu videoyu gösteriyorum. Hepsiyle hemen hemen aynı şeyleri konuşuyoruz. Direk müdahale edebileceğimiz ve edemeyeceğimiz şeyler var. Eğitim sistemini akşamdan sabaha kökten değiştiremeyeceğimize göre, bu nesli yetiştiren kişilerin bizler olduğunu da  hatırlarsak, belli mi olur belki bu akşam yemekte en yakınımızdaki “gelecek”le matematik konuşuruz biraz..